Uzun zaman önce Kıbrıs’ın her yerine yayılmış eşsiz bir ulaşım biçimi vardı; mühendisliğin muhteşem zaferi olan Kıbrıs Hükümet Demiryolları (CGR).
Günümüzde Kuzey Kıbrıs’ta tren seferleri yapılmamakta olup, ulaşım kara, deniz ve hava yoluyla sağlanmaktadır. Ancak Lefke’de bulunan bir alanda yüz yılı aşkın süredir kullanılan trenler bulunmaktadır.
CGR, Ekim 1905’ten Aralık 1951’e kadar Kıbrıs’ta işletilen 2 ft 6 in (762 mm) dar hatlı bir demiryolu ağıydı. Toplam uzunluğu 122 kilometre ve 39 istasyonu olan bu hat, Lefke’deki Çamlıköy istasyonundan Güzelyurt’a, oradan Lefkoşa’ya ve adanın doğu kıyısındaki Mağusa istasyonuna kadar hizmet veriyordu.
İstasyonların hepsi Türkçe, Yeşil ve İngilizce adlarla anılmış, bazıları telefon santrali, telgrafhane, postane gibi mal alışverişinin yapıldığı yerler olarak kullanılmış.
12 lokomotif, 17 vagon ve 100’den fazla çok amaçlı vagondan oluşan trenlerin ortalama hızı saatte 30 ila 40 kilometre arasında değişiyordu ve günde iki tren seferi yapılıyor, bu trenler hem yetkililer hem de yerel halk tarafından farklı amaçlar için kullanılıyordu.
Gazimağusa limanına yük taşıma sistemi hizmet veriyordu ve dağlardan Kıbrıs’ın her yerindeki kasaba ve şehirlere kereste taşınıyordu.
CGR mali nedenlerle kapandı ve sefer yapan son tren, 31 Aralık 1951’de saat 14:57’de Lefkoşa istasyonundan kalkan ve saat 16:38’de Gazimağusa’ya varan 1 Numaralı Lokomotif oldu. Yolculuğunu tamamladıktan sonra son durağına çekildi. “Lokomotif 1” bugün Gazimağusa’nın merkezine yakın Polatpaşa Bulvarı’nda görülebilir .
CGR, tarihi boyunca toplam 3.199.934 ton ticari yük ve yük taşımış ve 7.348.643 yolcu taşımıştır. Kapatılmasına rağmen, 1974 yılına kadar Amerikan madencilik şirketi Cyprus Mines Corporation’a hizmet vermek üzere demiryolunun bir uzantısı inşa edilmiş ve CMC adına Lefke bölgesinden yük, cevher ve mineraller taşınmıştır.
Lefke ilçesi ve çevresinde bugün yaklaşık bir asır öncesine ait 10 lokomotif ve 20 vagon sergileniyor.
Her biri 50 tondan fazla yük taşımak üzere özel olarak inşa edilmiş sarı kaplamalı vagonların her birinin üzerinde, inşa edildikleri yıl ve ait oldukları trenin adı yer alıyordu.
Bölgeyi ziyaret ediyorsanız, bu eşsiz sergileri mutlaka görün. En iyi durumda olmasalar da, bu antikalar geçmişin yıllarını yansıtıyor ve bir selfie çekmeye değer!
